Port Kateteri ve Port İğnesi Rehberi

Port, kemoterapi gibi tedaviler için cildin altına yerleştirilen küçük bir damar erişim sistemidir. Port iğnesi (Huber iğnesi), bu porta ilaç vermek ya da kan almak için sağlık çalışanının taktığı özel iğnedir. Bu rehber genel bilgi verir; hekiminizin ve hemşirenizin talimatı her zaman önce gelir.

Bu rehber geneldir. Hekiminizin ve hemşirenizin size söylediği her zaman önce gelir. Yıkama aralığı, duş, ateş eşiği gibi konularda merkezden merkeze fark vardır. Sizin için geçerli olan, tedavi gördüğünüz merkezin talimatıdır. Portu ve iğneyi sağlık ekibi takar. İğneyi ya da hattı kendiniz düzeltmeye çalışmayın.

Port nedir, neden takılır?

Port (port kateteri), cildin altına yerleştirilen küçük bir hazne ile bu hazneden damara uzanan ince bir tüpten oluşur. [1] Hazneye rezervuar, ince tüpe kateter denir. "Port", "port kateter" ve "port sistemi" aynı şeyi anlatır.

Göğüs önündeki porttan çıkan kateter kalbe doğru uzanır. kateter kalp port (hazne)

Port, uzun süreli tedavilerde ve damara tekrar tekrar ulaşmak gerektiğinde kullanılır. Kemoterapi bunun en bilinen örneğidir. [1][2] Her seansta yeni bir damar aramak yerine ekip aynı porta girer.

Port deri altında durur. Ekip ilaç vermek istediğinde, cildin üstünden porta özel bir iğne takar. Bu iğneye port iğnesi (Huber iğnesi) denir. İğneyi aşağıda anlatıyoruz.

Port nasıl takılır, ne kadar kalır?

Portu bir cerrah ya da girişimsel radyolog yerleştirir. [2] Bir ABD kanser merkezi kendi uygulamasında işlemin yaklaşık bir saat sürdüğünü bildirir. [2] Anestezi, kesi ve portun yeri merkeze ve hastaya göre değişir. Portun aynı gün kullanılıp kullanılmayacağı da öyledir. İşlem öncesi ve sonrası için ekibinizin verdiği talimat geçerlidir.

Port, ihtiyacınız olduğu sürece yıllarca yerinde kalabilir. [2] Artık gerekmediğinde ya da enfeksiyon gelişirse sağlık ekibi onu çıkarabilir. [2] Kimse size "şu kadar yıl kalır" diyemez; süreyi tedavi ihtiyacınız ve portun durumu belirler.

Port iğnesi (Huber iğnesi) nedir?

Port iğnesi, cildin altındaki porta girmek için kullanılan, parça koparmayan (non-coring) özel uçlu bir iğnedir. [4][7][9] Düzenleyici kayıtlarda "non-coring (Huber) needle" adıyla geçer. [4] Portun silikon yüzeyi (septum) bu özel iğneyle çok kez delinebilir ve her seferinde hemen kapanır. [10]

Port iğnesi seti: kanatlı gövdeden aşağı inen 90 derece bükülü iğne, yana uzanan hat, hat üzerinde klemp ve bağlantı ucu. kanat iğne hat klemp

Port iğnesi numaraları ve boyutları ne demek?

Port iğnesinin numarası, iğnenin kalınlığını gösteren gauge (G) değeridir. Sayı büyüdükçe iğne incelir. Bir NHS kurumunun politikası 20 ya da 22 gauge Huber iğnesi kullanılmasını anlatır. [9] Aynı politikaya göre iğnenin kalınlığı verilecek tedaviye, uzunluğu ise hastanın vücut yapısına göre seçilir. [9] Numarayı ve boyu sağlık ekibi seçer. Merak ederseniz hemşirenize hangi iğnenin takıldığını sorabilirsiniz.

Aynı biçimdeki iki kanatlı port iğnesinden 20G olanı daha kalın, 22G olanı daha incedir. 20G daha kalın 22G daha ince

Bu rehberi hazırlayan firmanın ürün ölçü tablosunda da port iğneleri 20G ve 22G kalınlıklarında, yaklaşık 15 ile 25 mm uzunluklarda listelenir: Port iğnesi ölçü tablosu

İğne takılırken ne olur, acıtır mı?

İğne takılırken biraz rahatsızlık hissedebilirsiniz. [8] Hemşire iğneyi cildin üstünden porta yerleştirir. [8]

Cilt altındaki hazneye port iğnesi girer; hazneden kateter, iğneden hat uzanır. port iğnesi (Huber iğnesi) hat cilt silikon yüzey hazne kateter

Ağrıyı hafifletmek için bazı merkezlerde cilde uygulanan uyuşturucu krem önerilir. [3][13] Kremin olup olmadığını, ne zaman uygulanacağını hemşirenize ya da hekiminize sorun. Seans gününden önce sormak işinizi kolaylaştırır.

İğne takılırken ya da ilaç verilirken ağrı, rahatsızlık ya da şişlik hissederseniz hemen hemşirenize söyleyin; beklemeyin. [3][8]

İğne takılıyken günlük yaşam nasıl olur?

İğne takılıyken portun üstü örtüyle kapatılır. Örtü iğneyi yerinde tutar ve alanı temiz ve kuru tutmaya yardım eder. [8] Örtüyü hemşireniz değiştirir. Örtü ıslanırsa, kirlenirse ya da gevşerse değiştirilmesi gerekir. [8] Bu durumda merkezinizi hemen arayın.

Köprücük kemiğinin altında, kanatlı port iğnesinin üstünü kapatan örtü; iğneden çıkan hat aşağı doğru uzanır. örtü port iğnesi hat

Banyo ve duş. İğne takılıyken duş konusunda kaynaklar farklıdır. Bir NHS hastanesi örtünün tam su geçirmez olmadığını ve mümkün olduğunca kuru tutulması gerektiğini söyler. [7] Başka bir NHS broşürü normal banyo ve duşa izin verir. [8] Bir ABD kanser merkezi ise su geçirmez örtüyle duşu anlatır. [2] Merkezler bu konuda farklı talimat verebilir. Sizin merkezinizin talimatı geçerlidir. Duş alıp alamayacağınızı, alacaksanız örtüyü nasıl koruyacağınızı iğne takılmadan önce hemşirenize sorun. İhtiyat için iğne takılıyken küvete girmeyin, yüzmeyin; örtü tam su geçirmez değildir. [7]

Uyku, giysi, günlük işler. Hattın takılmaması, iğnenin yerinden oynamaması ve örtünün kalkmaması önemlidir. Hangi yönde yatabileceğinizi, hangi giysilerin uygun olduğunu ve hattı nasıl koruyacağınızı hemşirenize sorun.

Evde pompayla kemoterapi. Bazı tedavilerde pompa porta bağlı olarak eve gidilir. Bu durumda iğne, pompa bitene kadar takılı kalabilir. Pompayı çoğu zaman hemşire bağlar ve çıkarır. Ayrıntılar için Evde Kemoterapi Pompası Rehberi sayfasına bakabilirsiniz.

Port iğnesi kaç gün kalır, kim değiştirir?

Türkiye'de bir üniversite hastanesi talimatı, sorun yoksa iğnenin en çok yedi gün takılı kalabileceğini söyler; süreyi merkeziniz belirler. [5] ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi (CDC) ise implante portlardaki iğnenin yerinde kalma süresi için yeterli veri bulunmadığını belirtir ve bir süre önermez. [6] Yani "yedi gün" bazı merkezlerin protokolüdür; her hasta için geçerli bir kural değildir.

İğneyi sağlık ekibi çıkarır. Bazı merkezler evde pompa kullanan hastaya ya da yakınına çıkarmayı öğretir. [11] Size öğretilmediyse kendiniz çıkarmayın. Ne zaman değişeceğini hemşireniz söyler.

Port kullanılmadığında bakım ve yıkama

Kullanılmayan portun yıkama aralığı merkezden merkeze 4 ile 12 hafta arasında değişir. Bazı merkezler ayda bir ya da 4 ile 6 haftada bir yıkar. [7][8][9] İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü'nün talimatı 6 ile 8 haftada bir yıkamayı anlatır. [5] Ankara Üniversitesi'nin hasta broşürü ve bir ABD kanser merkezi en az 12 haftada bir der. [1][2]

Hangi aralığın geçerli olduğunu portunuz ve merkezinizin protokolü belirler. Yıkamayı ve kilitleme solüsyonunu seçmeyi merkezinizin sağlık ekibi yapar. Sizin merkezinizin talimatı geçerlidir. Bir sonraki yıkamanın ne zaman ve nerede olacağını hemşirenize sorun.

Tedavi bittikten sonra portun yerinde bırakılıp bırakılmayacağına hekiminiz karar verir. [2]

Günlük yaşam: banyo, yüzme, spor, emniyet kemeri, seyahat, MR

Banyo ve duş (iğne takılı değilken). Portla banyo ve duş sorun değildir. [3][8] İğne takılıyken kural farklıdır; yukarıdaki bölüme bakın.

Yüzme. Cancer Research UK, dikişler iyileştikten sonra yüzülebileceğini, kemoterapi sırasında havuzda enfeksiyon riski olabileceğini ve yüzmeden önce hekime danışılması gerektiğini belirtir. [3]

Spor ve ağır kaldırma. Bir NHS broşürü, çoğu sporun sürdürülebileceğini; boks, ragbi, judo gibi temas sporlarından kaçınmanın istenebileceğini söyler. [8] Ne zaman başlayabileceğinizi, hangi sporlardan kaçınmanız gerektiğini hekiminize sorun.

Emniyet kemeri. Port yeni takıldıysa emniyet kemeri kesiye baskı yapabilir; araya küçük bir yastık konabilir. [2]

Seyahat ve havalimanı. Port kartınızı her zaman yanınızda taşıyın. [2] Kartınız yoksa hemşirenizden sorun. Bir ABD kanser merkezi, kendi hasta rehberinde portun metal dedektörünü çalıştırmayacağını belirtir. [2] Havalimanı uygulaması yerine göre değişebilir. Kartı havalimanı görevlisine göstermeniz işleri kolaylaştırır.

MR ve kontrastlı çekim. MR ya da kontrastlı çekimden önce portunuz olduğunu görüntüleme ekibine söyleyin. Portun bu işleme uygun olup olmadığını onlar kontrol eder.

Olası sorunlar ve belirtileri

Port çoğu zaman sorunsuz kullanılır, ama bazen sorun çıkabilir. Bunları bilmek, erken haber vermenizi sağlar. Aşağıdaki belirtilerden birini görürseniz sağlık ekibine bildirin.

  • Enfeksiyon: port çevresinde kızarıklık, sıcaklık, şişlik, hassasiyet ya da ağrı; akıntı, irin; ateş ya da titreme. [2][3]
  • Tıkanma ya da akış sorunu: ilaç verilirken akışın durması ya da yavaşlaması. Ekibe bildirin.
  • Sızıntı: ilaç verilirken port çevresinde ıslaklık.
  • Pıhtı: boyunda ya da kolda ağrı, şişlik veya rahatsızlık; yüzde şişlik. [7][8]
  • Ağrı: yeni bir ağrı ya da ilaç verilirken port çevresinde ağrı. [3][8]
  • Kanama: örtünün arasından ya da örtü kalktıktan sonra kanama. [8]

Tıkanıklığı açmaya, porta bastırarak ilaç ya da su vermeye çalışmayın. İğneyi ya da hattı çekmeyin, düzeltmeye çalışmayın. İğne yerinden çıkarsa yeniden takmaya çalışmayın; merkezinizi arayın. [14] Kanıyorsa temiz bir bezle üstüne bastırın. [11] Kanama durmazsa 112'yi arayın.

Ne zaman hemen hastaneyi aramalı?

Aşağıdakilerden birini görürseniz, gece de olsa tedavi gördüğünüz hastaneyi hemen arayın:

  • 38 °C ya da üstü ateş veya titreme. [2] (Ateş için kendi onkoloji ekibinizin verdiği eşik geçerlidir.)
  • Port çevresinde artan kızarıklık, sıcaklık, şişlik, hassasiyet ya da ağrı. [2][3]
  • Port giriş yerinden akıntı, irin ya da yaranın açılması. [2]
  • Boyunda ya da kolda ağrı veya şişlik; yüzde şişlik. [7][8]
  • Örtünün arasından ya da örtü kalktıktan sonra kanama. [8]
  • İlaç verilirken port çevresinde ağrı, şişme, sızıntı ya da ıslaklık. [3][8]
  • İğne ya da örtü yerinden oynadıysa, ıslandıysa, kirlendiyse ya da kalktıysa.

Şunlardan biri varsa beklemeyin, 112'yi arayın: nefesiniz daralıyorsa, göğsünüz ağrıyorsa, yüzünüz, dudağınız ya da diliniz şişiyorsa, kanama durmuyorsa ya da bayılırsanız. [8]

Emin değilseniz arayın. Kimseyi rahatsız etmezsiniz. Ekibiniz aramanızı ister.

Aramadan önce hastane ve bölüm telefonunu, ateşinizi (ölçebiliyorsanız), ne gördüğünüzü (örtü, iğne, ıslaklık, şişlik) ve tedavinin hangi gününde olduğunuzu hazırlayın.

Port ne zaman çıkarılır?

Port, artık gerekmediğinde ya da enfeksiyon geliştiğinde sağlık ekibi tarafından çıkarılabilir. [2] Kararı hekiminiz verir. Çıkarıldıktan sonra yara bakımı için size verilen talimatı izleyin. [12]

Ekibinize sorun: tedavi bitince portum yerinde mi kalacak, kalacaksa bakımı nasıl olacak?

Hemşirenize sorabileceğiniz sorular

  1. Portumun üzerine iğne takıldığında duş alabilir miyim? Alacaksam örtüyü nasıl korumalıyım?
  2. İğne bende kaç gün takılı kalacak, ne zaman değişecek? Evde çıkarmayı bana öğretecek misiniz?
  3. İğne takılırken ağrıyı hafifletmek için ne yapılabilir? Krem istersem ne zaman ve kime söylemeliyim?
  4. Tedavi dışında portum ne sıklıkla yıkanacak, nerede?
  5. Ateşim kaç derece olursa sizi aramalıyım? Gece ve hafta sonu hangi numarayı arayacağım?
  6. İğne ya da örtü kalkarsa, ıslanırsa ne yapmalıyım?
  7. Port kartım var mı? MR ve kontrastlı çekimde ne söylemeliyim?
  8. Spora, yüzmeye, ağır kaldırmaya ne zaman dönebilirim?
  9. Evde pompayla gönderilirsem pompayı kim bağlayacak, kim çıkaracak?
  10. Tedavi bitince portum çıkarılacak mı, yerinde mi kalacak?
  11. Hangi yönde yatabilirim? Giysi ya da çanta kayışı portu rahatsız ederse ne yapmalıyım?

Sık sorulan sorular

Port kateter nedir, neden takılır?

Port kateter, cildin altına yerleştirilen küçük bir hazne ile damara uzanan ince bir tüpten oluşan damar erişim sistemidir. [1] Kemoterapi gibi uzun süreli ve damara tekrar ulaşmayı gerektiren tedavilerde takılır. [1][2] Her seansta yeni damar yolu aramak yerine ekip aynı porta girer. Karar hekiminizindir.

Port takılırken ve iğne takılırken acır mı?

İğne takılırken biraz rahatsızlık hissedebilirsiniz. [8] Bazı merkezlerde uyuşturucu krem uygulanabilir. [3][13] Kremi ve zamanını hemşirenize sorun.

Port iğnesi (Huber iğnesi) normal iğneden nasıl farklıdır?

Port iğnesi, parça koparmayan (non-coring) özel uçlu bir iğnedir. [4][7][9] Bu sayede portun silikon yüzeyi özel iğneyle çok kez delinebilir ve her seferinde hemen kapanır. [10] Porta yalnız sağlık çalışanı takar. [8]

Port iğnesi numaraları ne demek, hangisi seçilir?

Numara, iğnenin kalınlığını gösteren gauge (G) değeridir; sayı büyüdükçe iğne incelir. Bir NHS kurumunun politikası 20 ya da 22 gauge Huber iğnesi kullanılmasını anlatır. [9] Kalınlık verilecek tedaviye, uzunluk hastanın vücut yapısına göre seçilir; seçimi sağlık ekibi yapar. [9]

Port iğnesi kaç gün kalır?

Türkiye'de bir üniversite hastanesi talimatı, sorun yoksa iğnenin en çok yedi gün takılı kalabileceğini söyler. [5] CDC, implante port iğnesinin yerinde kalma süresi için yeterli veri bulmadığını belirtir. [6] Süreyi merkezinizin hemşiresine sorun.

Port iğnesi takılıyken duş alabilir miyim?

Bu, merkezinizin talimatına bağlıdır; kaynaklar farklıdır. Bir NHS hastanesi örtünün tam su geçirmez olmadığını ve kuru tutulmasını söyler. [7] Başka bir NHS broşürü normal duşa izin verir. [8] İhtiyat için iğne takılıyken küvete girmeyin, yüzmeyin. [7] Duş için hemşirenize sorun.

Portla banyo ve duş yapılabilir mi?

İğne takılı değilken banyo ve duş sorun değildir. [3][8] İğne takılıyken kural farklıdır; küvete girmeyin, yüzmeyin, duş için merkezinizin talimatına uyun. [7]

Port kullanılmadığında ne sıklıkla yıkanır?

Merkezler 4 ile 12 hafta arasında farklı aralıklar uygular: bazıları ayda bir ya da 4 ile 6 haftada bir, İstanbul Üniversitesi 6 ile 8 haftada bir, Ankara Üniversitesi ve bir ABD kanser merkezi en az 12 haftada bir der. [7][8][9][5][1][2] Sizin merkezinizin talimatı geçerlidir. Yıkama ve kilitleme solüsyonunu merkezinizin ekibi seçer.

Port ile MR çekilebilir mi?

MR ya da kontrastlı çekimden önce portunuz olduğunu görüntüleme ekibine söyleyin. Portun bu işleme uygun olup olmadığını onlar kontrol eder.

Port ile havalimanından geçebilir miyim?

Bir ABD kanser merkezi, kendi hasta rehberinde portun metal dedektörünü çalıştırmayacağını belirtir ve kartın her zaman taşınmasını söyler. [2] Kartınızı yanınızda taşıyın, gerekirse görevliye gösterin. Uygulama yere göre değişebilir.

Port çevresinde kızarıklık, şişlik ya da ağrı olursa ne yapmalıyım?

Kızarıklık, şişlik, akıntı ya da ağrı görürseniz tedavi gördüğünüz hastaneyi hemen arayın. [2][3] Ateş (bir ABD kanser merkezi 38 °C ve üstünü eşik olarak verir) ya da titreme de aynı şekilde bildirilir. [2] Evde müdahale etmeyin; kanıyorsa temiz bezle bastırın, kanama durmazsa 112'yi arayın. [11]

Tedavi bitince port çıkarılır mı?

Port, artık gerekmediğinde ya da enfeksiyon gelişirse sağlık ekibi tarafından çıkarılabilir. [2] Karar hekiminizindir.

Bu rehber hakkında

Bu rehberi Melekırmak hazırladı. Hasta bilgilendirme belgelerine ve kılavuzlara dayanır. Hekim ve hemşire talimatının yerine geçmez.

Yayın tarihi:
Son güncelleme:

Kaynaklar

Bilgi Merkezi'ne dön