EBUS Nedir? Nasıl Yapılır, Ne Kadar Sürer, Sonrasında Ne Olur
EBUS, bronkoskopi sırasında göğüs içindeki bazı lenf bezlerini ultrasonla görmeye yarar; EBUS-TBNA'da hekim bu bezlerden ince iğneyle örnek alabilir. [2][5] Açlık saatini ve ilaç talimatını işlemi yapacak merkez verir; ilaçlarınızı kendiniz kesmeyin. [7][8] İşlemden sonra çok miktarda kan tükürürseniz ya da nefes darlığı artarsa hemen yardım isteyin. [8][10]
Bu rehber yetişkinler içindir. Rehber genel bilgi verir. Kişiye özel talimat vermez. İşlem kararını ve hazırlık talimatını hekiminiz ve işlemi yapacak merkez verir. Merkezlerin talimatları birbirinden farklı olabilir. Size verilen yazılı talimat bu rehberden önce gelir.
EBUS nedir?
EBUS (endobronşiyal ultrason), bronkoskopi sırasında göğüs içindeki bazı lenf bezlerini ultrasonla görmeye yarayan yöntemdir. [2][5] Bronkoskopi, hava yollarını esnek bir tüple incelemektir. [9] Tüpün ucunda kamera ve ultrason bulunur. [5][9]
EBUS görüntüleme yönteminin adıdır. EBUS-TBNA ise örnek alma işleminin adıdır. [2][5] Hekim ultrason görüntüsünü izleyerek ince bir iğneyle lenf bezinden hücre ya da doku örneği alır. [2][5]
TBNA, "transbronşiyal iğne aspirasyonu" anlamına gelir. İğne, bronşun duvarından geçerek lenf bezine ulaşır. [5][9] Her EBUS incelemesinde iğneyle örnek alınmaz. [5] Kararı hekiminiz verir.
Türkiye'deki hastanelerde bu işlem "endobronşiyal ultrason", "EBUS eşliğinde biyopsi" ve "EBUS-TBNA" adlarıyla geçer. [16][17] Günlük dilde "göğüs içi lenf bezinden iğne biyopsisi" de denebilir.
EBUS neden yapılır?
EBUS, göğüs içindeki şüpheli lenf bezlerinden örnek almak için yapılır. Akciğer kanserinin değerlendirilmesi, EBUS'un önemli nedenlerinden biridir. [1][2]
Görüntülemede şüpheli lenf bezleri varsa, hekim tanıya ve kanserin yayılımını değerlendirmeye yardımcı olmak için EBUS-TBNA önerebilir. [1][2]
EBUS yalnız kanser şüphesinde istenmez. Hekim, bazı lenf bezi büyümelerinin nedenini araştırmak için de isteyebilir. [5][14] Bazı enfeksiyon ve iltihabi hastalıklar da bu nedenler arasında sayılır. [5][14]
Sarkoidoz şüphesinde biyopsi gerekiyorsa, hekim göğüs içindeki lenf bezlerinden EBUS eşliğinde örnek alınmasını değerlendirebilir. [3] Sarkoidoz şüphesi olan herkese biyopsi yapılmaz. [3]
EBUS biyopsisinin sonucu her durumda tek başına yeterli olmayabilir. Örnekte hastalık görülmese bile şüphe sürüyorsa hekim ek inceleme isteyebilir. [1]
EBUS nasıl yapılır?
Hekim, esnek bronkoskopu ağızdan hava yoluna ilerletir. Bazı merkezlerde bronkoskop burundan da girebilir. [9] Hekim lenf bezlerini ultrasonla inceler. Gerekli görürse bronş duvarından ince bir iğne geçirerek örnek alır. [5][9]
Boğazı uyuşturan ilaç ve damardan sakinleştirici verilebilir. Bu işlem rahatsızlığı azaltabilir. Yine de öksürük, öğürme hissi ya da geçici rahatsızlık olabilir. [5][9] Hiç rahatsızlık olmayacağı söylenemez.
Hangi lenf bezlerinden örnek alınacağı ve kaç örnek alınacağı kişiye göre değişir. Bu kararı hekim verir. Tek bir EBUS-TBNA ile başka akciğer biyopsilerini aynı işlem gibi düşünmeyin. Ek biyopsi planlanıyorsa riskler değişebilir. [4]
EBUS sırasında lenf bezinden örnek almak için kullanılan EBUS iğneleri ve sarflar, hekimin seçtiği örnekleme yönteminin parçasıdır.
EBUS öncesinde aç kalmam gerekir mi?
Çoğunlukla işlemden önce bir süre yiyip içmemeniz istenir. Ancak saat, merkezler arasında farklıdır. Açlık saatini işlemi yapacak merkezden öğrenin ve o saate uyun. [6][7]
Bir hastane belgesi işlemden 4 saat önce katı gıdayı, 2 saat önce berrak sıvıları bırakmanızı ister. [7] Türk hastane belgeleri ise işlemden 6-8 saat önce katı ve sıvı gıda almamanızı ister. [5][6]
Diyabetiniz varsa ilaç ve öğün planınızı kendiniz değiştirmeyin. İşlem ekibine sorun. [7][9]
EBUS öncesinde kan sulandırıcı ve diğer ilaçlarım için ne yapmalıyım?
Kullandığınız bütün ilaçları işlem ekibine bildirin. Kan sulandırıcıları ve pıhtı önleyicileri özellikle söyleyin. İlacı kesme ya da yeniden başlatma kararını ekip verir. [5][8]
UYARI: Hiçbir ilacı ekibiniz söylemeden kesmeyin ve yeniden başlatmayın. Kan sulandırıcılar için merkezlerin talimatı farklıdır. [8][11]
İlacın kesilme günü kişiye ve ilaca göre değişir. [8] Bu rehber bir gün sayısı vermez. İlaç adını, dozunu ve son kullandığınız saati ekibe yazılı verin.
EBUS öncesinde hangi testler ve hazırlıklar gerekir?
Merkezler bu konuda farklı davranır. Hekiminiz sağlık durumunuza göre kan testi, EKG ya da önceki görüntülemelerinizi isteyebilir. [6][15]
İşlemden önce sağlık ekibi işlemi ve planlanan sedasyonu ya da anesteziyi size açıklamalıdır. Sorularınızı yanıtlamalıdır. [7][9] İşlem için bilgilendirme ve onay alınır. [7][9]
İşlemin sizin için uygun olup olmadığı; sağlık durumunuz, kullandığınız ilaçlar ve planlanan sedasyon ya da anestezi birlikte değerlendirilerek belirlenir. [5][6]
Sedasyon alacaksanız eve dönüş için yanınızda bir refakatçi bulunması gerekebilir. [7][10] Bunu önceden sorun.
EBUS sırasında uyutulur muyum?
Birçok merkezde boğazı uyuşturan ilaç ve damardan sakinleştirici (sedasyon) kullanılır. Bazı merkezlerde ya da bazı hastalarda genel anestezi de uygulanır. [5][6][9]
Size hangi yöntemin uygulanacağını işlem ekibiniz açıklar. Mutlaka uyutulacağınız ya da mutlaka uyanık kalacağınız söylenemez. [6]
Sedasyon verilirse işlemden sonra bir süre gözlem altında kalırsınız. Etki geçene ve sağlık ekibi güvenli olduğunu söyleyene kadar bu sürer. [7][9]
EBUS işlemi ne kadar sürer?
İşlem süresi merkeze ve örnek alınan bölge sayısına göre değişir. Bir hastane belgesi yaklaşık 20-30 dakika, bir diğeri yaklaşık 45 dakika bildirir. [6][7]
Hastanede kalışınız bundan uzundur. Hazırlık, işlem ve dinlenme süresi buna eklenir. [7][10] Eve aynı gün çıkıp çıkmayacağınızı ekibinize sorun.
EBUS sonrasında ne olur, neler normaldir?
İşlemden sonra kısa süreli boğaz ağrısı, ses kısıklığı ve öksürük olabilir. Balgamda az miktarda kan görülebilir. [7][9][10] Bu belirtilerin genellikle kısa sürede azalması beklenir. [7][10]
Belirtiler birkaç gün içinde düzelmezse ya da kötüleşirse sağlık ekibine danışın. [11]
Lokal anestezi boğazınızı uyuşturur. Uyuşukluk geçene ve ekibiniz izin verene kadar yiyip içmeyin. [12][13] Kaynaklarda bu bekleme için yaklaşık 1-3 saat arasında farklı talimatlar vardır. [7][12][13]
Sedasyon aldıysanız araç kullanma ve günlük faaliyetlere dönüş için size verilen süreye uyun. Bazı belgeler en az 24 saatlik kısıtlama bildirir; bir belge 48 saat önerir. [7][10][13] Merkezin yazılı talimatı geçerlidir.
EBUS sonrasında hangi belirtilerde yardım almalıyım?
Çok miktarda kan tükürürseniz, nefes darlığınız artarsa, göğüs ağrısı ya da ateş gelişirse hastanenizin verdiği acil iletişim yolunu hemen kullanın. [8][10]
UYARI: Şu belirtilerde hemen yardım isteyin. Hastanenize ulaşamıyorsanız en yakın acil servise gidin ya da 112'yi arayın:
Şiddetli nefes darlığında, bayılmada ya da çok miktarda kanamada hemen 112'yi arayın.
Az miktarda kan çizgisi bazı belgelerde beklenen bir belirti olarak anlatılır. [10] Miktar artıyorsa bunu olağan saymayın.
EBUS'un riskleri nelerdir, pnömotoraks olur mu?
EBUS-TBNA'nın, her girişimde olduğu gibi riskleri vardır. Akciğer çevresinde hava birikmesi (pnömotoraks) nadir bildirilen bir komplikasyondur. [4][8]
Büyük bir kayıt çalışmasında 6 hastanede 1.317 hastanın 19'unda komplikasyon bildirildi (yüzde 1,44). Aynı çalışma pnömotoraksı 7 hastada bildirdi (yüzde 0,53). [4] Bir hastane bilgilendirmesi pnömotoraks için yaklaşık 1/1000 olasılık verir. [8]
Bu oranlar ilgili çalışmanın ve hastanenin hasta grubuna aittir. Sizin kişisel riskiniz farklı olabilir. [4][8] Risk; işlemin kapsamına, ek biyopsilere ve sağlık durumunuza göre değişir. [4]
Kanama, oksijen düzeyinde düşme ve enfeksiyon da bildirilmiştir. [8][9] Ekip işlem sırasında sizi izler.
EBUS sonucu ne zaman çıkar?
Sonuç aynı gün çıkmayabilir. Alınan örnekler laboratuvarda incelenir; sonuç bu incelemeden sonra açıklanır. [7][8][11] Kaynaklarda süre birkaç iş günü ile yaklaşık iki hafta arasında değişir. [8][10][11]
Sonucu ne zaman ve kimden öğreneceğinizi işlemden önce sorun. Süre örnek türüne ve ek incelemelere göre değişir. [7][11]
Örnekte hastalık görülmemesi, hastalık olmadığı anlamına her zaman gelmez. Şüphe sürüyorsa hekim ek inceleme isteyebilir. [1]
Hemşirenize sorabileceğiniz sorular
- Bende EBUS neden öneriliyor? Yalnız görüntüleme mi, örnek alma da mı planlanıyor?
- Hangi lenf bezlerinden örnek alınacak? Başka biyopsi de planlanıyor mu?
- İşlemden önce ne zamandan itibaren yiyip içmemeliyim?
- Kan sulandırıcı ya da başka ilaçlarım var. Hangilerini, ne zaman ve kimin söylemesiyle keseceğim ya da yeniden başlayacağım?
- Diyabet ilacımı ve öğünlerimi işlem günü nasıl ayarlamalıyım?
- Bende sedasyon mu, genel anestezi mi uygulanacak?
- İşlemden önce kan testi, EKG ya da yeni görüntüleme gerekiyor mu?
- İşlemden sonra ne kadar hastanede kalacağım? Yanımda refakatçi gerekli mi?
- Evde hangi belirtilerde sizi arayacağım? Gece ve hafta sonu kime ulaşacağım?
- Sonucumu ne zaman ve kimden öğreneceğim?
- Sonuç şüpheyi gidermezse sonraki adım ne olur?
Sık sorulan sorular
EBUS nedir, EBUS-TBNA ne demek?
EBUS, bronkoskopi sırasında göğüs içindeki bazı lenf bezlerini ultrasonla görmeye yarar. [2][5] Örnek alınması ayrı bir adımdır; buna EBUS-TBNA denir. [2][5] TBNA, "transbronşiyal iğne aspirasyonu" demektir. [2]
EBUS neden yapılır?
Göğüs içindeki şüpheli lenf bezlerinden örnek almak için yapılır. Akciğer kanserini değerlendirmek ya da bazı hastalıkların nedenini araştırmak için istenebilir. [1][2][5][14] Her EBUS kanser amacıyla yapılmaz. [5][14]
EBUS biyopsisi nasıl yapılır?
Hekim esnek bronkoskopu ağızdan hava yoluna ilerletir. Lenf bezini ultrasonla görür ve gerekirse ince iğneyle örnek alır. [5][9] Boğaz uyuşturulur; sedasyon ya da genel anestezi merkeze göre uygulanır. [5][6][9]
EBUS işlemi ne kadar sürer?
Bir hastane belgesi yaklaşık 20-30 dakika, bir diğeri yaklaşık 45 dakika bildirir. [6][7] Hazırlık ve dinlenme nedeniyle hastanede kalış daha uzundur. [7][10]
EBUS öncesi aç kalmak gerekir mi?
Çoğunlukla gerekir ama saatler merkezden merkeze değişir. [6][7] İşlemi yapacak merkezin verdiği saate uyun. Bu rehber genel bir saat vermez.
EBUS öncesi kan sulandırıcıyı bırakmalı mıyım?
Hiçbir ilacı kendiniz kesmeyin. İlacınızın adını ve dozunu işlem ekibine bildirin; kesme ya da yeniden başlatma kararını ekip verir. [5][8] Merkezlerin talimatı farklıdır. [8][11]
EBUS sırasında uyutulur muyum?
Sedasyon ve boğaz uyuşturma sık kullanılır. Bazı hastalarda genel anestezi uygulanır. [5][6][9] Size uygulanacak yöntemi işlem ekibi belirler.
EBUS ağrılı mı, öksürür müyüm?
Boğaz uyuşturma ve sedasyon rahatsızlığı azaltabilir. Öksürük, öğürme hissi ya da geçici rahatsızlık yine de olabilir. [5][9] Hiç rahatsızlık olmayacağı garanti edilemez.
EBUS sonrasında kanlı balgam normal mi?
Az miktarda kan çizgisi görülebilir. [10] Büyük miktarda taze kan varsa ya da miktar artıyorsa hastanenizin verdiği acil iletişim yolunu kullanın. [10]
EBUS sonrası nelere dikkat edilmeli?
Boğaz uyuşukluğu geçene ve ekip izin verene kadar yiyip içmeyin. [12][13] Sedasyon aldıysanız araç kullanma ve günlük faaliyetler için size verilen süreye uyun. [7][10] Nefes darlığı, göğüs ağrısı, ateş ya da çok kan varsa hemen yardım isteyin. [8][10]
EBUS sonucu ne zaman çıkar?
Sonuç, örneklerin laboratuvarda incelenmesinden sonra çıkar. Kaynaklarda süre birkaç iş günü ile yaklaşık iki hafta arasındadır. [8][10][11] Merkezinizdeki süreyi işlemden önce sorun.
EBUS işlemi hangi bölümde yapılır?
İki Türk hastane sayfasında EBUS, bronkoloji ya da girişimsel pulmonoloji ünitesi olarak anlatılır. [16][17] Randevu için hekiminize ya da hastanenizin randevu birimine başvurun.
Bu rehber hakkında
Bu rehberi Melekırmak hazırladı. Kılavuzlara ve hastane hasta bilgilendirme belgelerine dayanır. Hekiminizin ve işlem ekibinin talimatının yerine geçmez. Melekırmak, bu rehberde anlatılan işlemlerde kullanılan bazı tıbbi malzemelerin Türkiye distribütörüdür.
Yayın tarihi:
Son güncelleme:
Kaynaklar
- 1. Vilmann P ve ark. ESGE, ERS ve ESTS. Combined endobronchial and esophageal endosonography for the diagnosis and staging of lung cancer. 2015.
- 2. National Institute for Health and Care Excellence. Lung cancer: diagnosis and management (NG122), Diagnosis and staging. 2019 değişikliği, güncel sayfa.
- 3. Crouser ED ve ark. American Thoracic Society. Diagnosis and Detection of Sarcoidosis. 2020.
- 4. Eapen GA ve ark. Complications, consequences, and practice patterns of endobronchial ultrasound-guided transbronchial needle aspiration: Results of the AQuIRE registry. 2013.
- 5. Koşuyolu Eğitim ve Araştırma Hastanesi. EBUS. 2023.
- 6. SANKO Üniversitesi Hastanesi. Göğüs Cerrahisi ve Göğüs Hastalıklarında Endobronşiyal Ultrasonik Bronkoskopi. 2023.
- 7. Royal United Hospitals Bath NHS Foundation Trust. Having an EBUS-TBNA. Hasta belgesi, erişim 2026.
- 8. Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust. Endobronchial ultrasound (EBUS). Erişim 2026.
- 9. University Hospitals Coventry and Warwickshire NHS Trust. Endobronchial ultrasound guided transbronchial needle aspiration (EBUS-TBNA). Hasta belgesi, erişim 2026.
- 10. Liverpool Heart and Chest Hospital. EBUS. Erişim 2026.
- 11. Sandwell and West Birmingham NHS Trust. Having Endobronchial ultrasound-guided transbronchial needle aspiration (EBUS-TBNA). Hasta belgesi, erişim 2026.
- 12. Airedale NHS Foundation Trust. Endobronchial ultrasound (EBUS). Erişim 2026.
- 13. TEHN. EBUS-TBNA patient information sheet. 2023.
- 14. Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Tanı ve Tedavide Yeni Teknoloji "EBUS". 2026.
- 15. Indian Chest Society ve Indian Association for Bronchology. Guidelines for endobronchial ultrasound-transbronchial needle aspiration. 2023.
- 16. Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi. Girişimsel Pulmonoloji Ünitesi. Erişim 2026.
- 17. KTÜ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Bronkoloji Ünitesi. Erişim 2026.